Sesle birlikte sinema yalnızca teknik bir eşik atlamadı; Amerikan toplumunun eğlenceyle, sınıfla ve rüyalarıyla kurduğu ilişki de yeniden şekillendi. 1927’de perdeden ilk kez senkron bir insan sesi duyulduğunda, koca bir endüstrinin dönüşümü başlamıştı. Film, onu üreten toplumun ifadesiyse, sesli sinemanın doğuşu da yeni bir Amerika’nın kendini anlatma biçimiydi.
Bir Repliğin Kopardığı Fırtına
The Jazz Singer (1927) çoğu zaman “ilk sesli film” diye anılır. Tam olarak doğru değil: filmin büyük bölümü hâlâ sessizdi. Ama senkron diyalogu ve şarkıyı ana akıma taşıyan ilk büyük ticari başarı oydu. Warner Bros’un Vitaphone sistemiyle çekilen filmde Al Jolson’ın söylediği “Bir dakika, daha hiçbir şey duymadınız!” repliği, bir dönemin kapanışını simgeler. Seyirci artık yalnızca görmüyor, duyuyordu.
Sesin Bedeli: Kaybolan Bir Sanat
Sessiz sinema, kendi görsel dilini kurmuştu: abartılı jest, ışık-gölge oyunu, montajın ritmi. Ses geldiğinde kameralar ilk başta gürültüsüz ses kabinlerine hapsoldu, hareket kısıtlandı. Sessiz dönemin bazı yıldızları sesleriyle tökezledi; sahne yeni oyunculara, yeni bir doğallığa açıldı. Bu kırılma, aynı yıllarda Avrupa’da başka arayışları besleyen Alman Dışavurumculuğu gibi akımların da sonunu hızlandırdı.
Stüdyo Çağı ve “Sistemin Dehası”
1927 ile 1948 arası, Hollywood’un altın çağıdır. MGM, Paramount, Warner Bros, Fox ve RKO gibi büyük stüdyolar yapımdan gösterime her aşamayı kontrol etti; bu dikey entegrasyon, bir rüya fabrikasını mümkün kıldı. Eleştirmen André Bazin’in “sistemin dehası” dediği şey tam da buydu: tek tek dâhilerden çok, endüstriyel bir üretim hattının şaşırtıcı biçimde tutarlı sanatı. Tür filmleri, yıldız sistemi ve gösterişli müzikaller bu düzenin ürünüydü. 1948’deki Paramount kararı stüdyoların tekelini dağıtınca çağ da yavaşça kapandı.
Sesli sinema ve stüdyo sistemi, Büyük Buhran’ın ve savaşa doğru sürüklenen bir Amerika’nın hem kaçış ihtiyacını hem üretim gücünü yansıtıyordu. Sizce sinema sesini kazanırken bir şeyler de kaybetti mi; sessizliğin o özel dili bugün özlenmeli mi?
İlgili yazı: Amerikan müzikali tarihi ve toplumsal arka planı.
CineFerX 
Yorum bırakın