CineFerX

1932 yılında Venedik Bienali’nin bir parçası olarak kurulan Venedik Film Festivali, dünyanın en eski film festivalidir. Kurucusu, dönemin Bienal başkanı Kont Giuseppe Volpi di Misurata’dır; amaç, sinemayı diğer sanat dallarıyla eşit bir kültürel etkinliğe dönüştürmekti. Bugün Cannes ve Berlin ile birlikte sinemanın en prestijli üç festivalinden biri sayılan Venedik’in hikâyesi, hem sinema tarihini hem de siyasetin sanata nasıl karıştığını anlatan bir hikâyedir.

1932: Jürisiz Bir Başlangıç

Festivalin ilk edisyonu 6-21 Ağustos 1932 tarihleri arasında Lido’daki Hotel Excelsior’un terasında gerçekleşti ve dokuz ülkenin katılımıyla açıldı. Açılış filmi, Rouben Mamoulian’ın yönettiği Amerikan yapımı Dr. Jekyll and Mr. Hyde oldu. İlginç bir biçimde bu ilk yıllarda resmî bir jüri yoktu; en beğenilen film ve performanslar seyirciler arasında yapılan bir referandumla belirleniyordu.

Siyasetin Gölgesinde Bir Festival

1938 edisyonu, festivalin en tartışmalı anlarından birine sahne oldu. Dönemin ödülleri, açıkça propaganda niteliği taşıyan yapımlara verildi: Leni Riefenstahl’ın Olympia’sı ve İtalyan yapımı Luciano Serra pilota, jürinin kararlarını geçersiz kılan doğrudan siyasi baskıyla ödüllendirildi. Fransız, İngiliz ve Amerikan heyetleri festivali protesto ederek terk etti. Bu skandal, Fransız sinema çevrelerini kendi festivallerini kurmaya yöneltti ve sonunda 1946’da Cannes Film Festivali doğdu.

Altın Aslan’ın Doğuşu

Savaş sonrasında yeniden yapılanan Venedik, 1934’te verilmeye başlanan ve dönemin faşist rejimiyle bağını açıkça taşıyan “Mussolini Kupası”nı geride bıraktı. 1949’da apolitik bir ödül olarak Altın Aslan hayata geçirildi. Ödülün ilk sahibi, Henri-Georges Clouzot’nun yönettiği Manon oldu.

Günümüze Uzanan Miras

Venedik, günümüzde de sinema dünyasının en önemli buluşma noktalarından biri olmaya devam ediyor. 2020’de Chloé Zhao’nun yönettiği Nomadland, festivalde Altın Aslan kazandıktan sonra Akademi Ödülleri’nde En İyi Film ve En İyi Yönetmen dallarında da ödüle uzandı; Zhao, bu ödülü kazanan ikinci kadın ve ilk beyaz olmayan kadın yönetmen oldu. Cannes’ın Altın Palmiye’sini ele aldığımız önceki yazımızda olduğu gibi, Venedik’in Altın Aslan’ı da sinema tarihinin dönüm noktalarını işaretlemeye devam ediyor.

Fragman

Sizce bir festivalin “en iyi film” seçimi, o yılın sinemasını gerçekten temsil edebilir mi, yoksa ödüller her zaman biraz da dönemin siyasetinin ve tesadüfün eseri mi?