Bazı filmler güzeldir, bazıları önemlidir; çok azı ise kendinden sonraki her filmi değiştirir. Bu listedeki beş yapım, sinemanın dilini, tekniğini ya da endüstrisini geri döndürülemez biçimde dönüştürdü. Bugün izlediğimiz hemen her şeyde bu beş filmin parmak izi var.
1. Ay’a Seyahat (1902)
Georges Méliès, sinemanın bir kayıt aracı değil bir hayal makinesi olabileceğini ilk gören isimdi. Ay’ın gözüne saplanan roket karesi, sinemanın ilk ikonik görüntüsü oldu. Dekorlar, hileli kurgular, sahne sihirbazlığından devralınan görsel oyunlar — fantastik sinemanın ve görsel efektin doğum belgesi burada. Filmin tamamı sadece birkaç dakika, buradan izleyebilirsin:
2. Potemkin Zırhlısı (1925)
Sergey Eisenstein’ın filmi, kurgunun (montajın) yalnızca sahneleri birbirine bağlamadığını, iki görüntünün çarpışmasından yepyeni bir anlam doğabileceğini kanıtladı. Yüzyılı aşkın süredir taklit edilen efsanevi Odessa merdivenleri sekansını buradan izleyebilirsin:
3. Yurttaş Kane (1941)
Orson Welles henüz 25 yaşındayken sinemanın kural kitabını yeniden yazdı: derin odak, tavanlı dekorlar, iç içe geçen zaman düzlemleri, güvenilmez anlatıcılar. “Rosebud” gizemi etrafında kurulan parçalı anlatı, modern anlatı sinemasının temelini attı. Hâlâ pek çok eleştirmen listesinde tüm zamanların bir numarası.
4. Serseri Âşıklar (1960)
Jean-Luc Godard’ın ilk uzun metrajı, Fransız Yeni Dalgası’nın manifestosu gibidir. Jump cut’lar, elde kamera, sokakta çekim, kurala meydan okuyan diyaloglar — sinemanın “böyle yapılmaz” denilen her şeyi yapıp yine de büyüleyebileceğini gösterdi. Bağımsız sinemanın bugünkü özgürlüğünü büyük ölçüde bu filme borçluyuz.
5. Star Wars (1977)
George Lucas’ın uzay operası yalnızca bir film değil, bir endüstri modeliydi. Blockbuster çağını, franşiz mantığını, merchandising ekonomisini ve modern görsel efekt sektörünü (ILM) başlattı. Sinemayı sanat olarak değil ama endüstri olarak en köklü biçimde dönüştüren film muhtemelen budur.
Listeye girmeyi hak eden başka dönüm noktaları da var elbette — senin “sinemayı değiştirdi” dediğin film hangisi? Yorumlarda tartışalım.
Bu dönüm noktalarının kurduğu görsel dili daha yakından incelemek için Mizansen Nedir? ve Alman Dışavurumculuğu yazılarımıza, sinemanın 130 yıllık akışının tamamı için Sinema Haritası‘na göz atabilirsiniz.
CineFerX 
Yorum bırakın